الزام به رفع تصرف عدوانی

الزام به رفع تصرف عدوانی : می خواهیم در این مطلب به این موضوع بپردازیم که دعوای الزام به رفع تصرف عدوانی چه زمانی قابل طرح است و مبنای حقوقی این الزام چیست ؟ با وکلای فرنام داد همراه باشید…

ممکن است شخصی در یک برهه زمانی ملکی را در تصرف خود داشته باشد. اما شخص دیگری بدون رضایت او و به صورت غیرقانونی ملک را از تصرف وی خارج کند به این حالت تصرف عدوانی می گویند.

در چنین حالتی متصرف سابق می‌تواند اعاده تصرف را بخواهد و دادخواست رفع تصرف عدوانی را مطرح نماید .

دعوای رفع تصرف عدوانی صرفاً در خصوص ملک و اموال غیرمنقول قابل طرح است و اگر شروع تصرف متصرف فعلی با رضایت و اذن متصرف سابق باشد ادامه تصرف شخص متصرف از مصادیق تصرف عدوانی نمی باشد.

تصرف عدوانی هم دارای جنبه حقوقی و هم جنبه کیفری است به عبارت دیگر دعوای تصرف عدوانی هم در دادگاه حقوقی قابل طرح است و هم در دادگاه کیفری با این تفاوت که در دعوای حقوقی تصرف عدوانی صرف تصرف سابق برای ارائه دادخواست کافی است.

اما در تصرف عدوانی کیفری شاکی باید حتماً مالک رسمی ملک باشد.

طرفین دعوا

در دعوای الزام به رفع تصرف خواهان متصرف سابق و متصرف فعلی خوانده دعوا است.

دادگاه صالح برای رسیدگی به دعوای تصرف عدوانی

از آنجا که دعوای رفع تصرف در خصوص غیر منقول است در نتیجه رسیدگی در دادگاه محل وقوع ملک انجام می‌شود .

نحوه اجرای رای

دعوای تصرف عدوانی به محض صدور رای بدوی قابلیت اجرا دارد و تجدید نظر از آن اجرای حکم را به تاخیر نمی اندازد.
بنابراین پس از صدور حکم مبنی بر رفع تصرف عدوانی اجراییه صادر و اجرا می شود .

ارکان دعوای تصرف عدوانی

ارکان دعوای تصرف عدوانی عبارتند از:

1. اثبات تصرف سابق خواهان.
2. اثبات تصرف فعلی خوانده و غیرقانونی بودن تصرف فعلی.

نکته: در دعوای تصرف عدوانی به موضوع مالکیت رسیدگی نخواهد شد و صرفاً به سابقه تصرف شخص خواهان و عدوانی بودن تصرف خوانده رسیدگی می‌شود .

لازم به ذکر است شخصی که ملک را به نمایندگی از مالک در تصرف داشته. مانند: کارگر ،مباشر و خادم و یا متولی می‌تواند به قائم‌ مقامی مالک اقدام به طرح دعوای رفع تصرف عدوانی نماید.

همچنین منشاء تصرف سابق خواهان نیز باید مشروع باشد. بنابراین کسی که ملک را غصب کرده است نمی‌تواند علیه متصرف فعلی طرح دعوا کند.

باید توجه داشت،در دعوای تصرف عدوانی لزومی به مالکیت رسمی خواهان بر ملک نیست ولی اگر خواهان سند مالکیت داشته باشد. نیازی به اثبات اینکه قبلاً متصرف ملک بوده است نمی باشد و تصرف سابق وی ملاک است.

نکته : دعوای تصرف عدوانی ممانعت از حق و مزاحمت را اصطلاحاً دعاوی تصرف می نامند.

تفاوت دعوا تصرف عدوانی؛ممانعت از حق و مزاحمت چیست؟

در دعاوی تصرف عدوانی متصرف به صورت کامل ملک را از تصرف متصرف فعلی در می‌آورد. در دعوای ممانعت از حق هرچند خوانده بر ملک تسلط پیدا نکرده است. ولی مانع استفاده شخص از حق انتفاع و یا حق ارتفاق خود می‌شود. و در دعوای مزاحمت خوانده مانع تصرفات متصرف نمی شود بلکه امکان انتفاع کامل وی از ملک را سلب می‌ نماید .

نکته : اگر شخصی نسبت به اصل مالکیت ملک دعوای مطرح کرده باشد. نمی تواند به صورت همزمان دعوای رفع تصرف عدوانی نیز مطرح کند.

همچنین اگر خواهان مالک رسمی ملک باشد و اجرت المثل زمان تصرف خوانده درخواست کند. دادگاه نیز مکلف است که به موضوع اجرت المثل هم رسیدگی نماید.

مدت زمان تصرف

مدت زمان تصرف سابق خواهان باید به گونه ای باشد که عرفاً متصرف محسوب شود ،تشخیص این مدت بر عهده قاضی است.
در قانون آیین دادرسی مدنی سابق این مدت زمان یک سال تعیین شده بود که در حال حاضر برخی از دادگاه‌ها این مدت را مبنای تعیین مدت تصرف قرار می‌دهند. و معتقدند که متصرف سابق زمانی می تواند دادخواست رفع تصرف عدوانی را مطرح کند. که حداقل یک سال ملک در تصرف وی بوده باشد.

البته همانگونه که گفته شد میزان حداقل زمان تصرف سابق بین محاکم اختلافی است.

فرق دعوای رفع تصرف عدوانی و خلع ید؟

تفاوت دعوای رفع تصرف عدوانی و خلع ید این است که در دعوای رفع تصرف عدوانی صرف تصرف کافی است. اما در دعوای خلع ید خواهان دعوا باید حتما مالک رسمی باشد.

تفـاوت دعوای رفع تصرف عدوانی و تخلیه ملک؟

در الزام به رفع تصرف عدوانی ، تفاوت دعوای رفع تصرف عدوانی و تخلیه ملک این است که در تصرف عدوانی ملک بدون رضایت متصرف و به صورت غیرقانونی تصرف شده است. اما در دعوای تخلیه ملک به صورت قانونی و با رضایت مالک و یا متصرف سابق در اختیار متصرف فعلی قرار گرفته است .

تصرف عدوانی در ملک مشاعی

در یک ملک مشاعی که شرکا ملک را در تصرف خود دارند اگر یک شریک بدون اذن شریک دیگر اقدام به تصرف کل ملک کند. مورد از مصادیق تصرف عدوانی است . مثال بارز و متداول تصرف عدوانی در مشاعات، تصرف یکی از مالکان یک ساختمان نسبت به مشترکات ساختمان است.

برای مطالعه مطالب بیشتر میتوانید از دیگر صفحات و مقالات حقوقی قرار گرفته درسایت بازدید نمایید.