شرایط و اصول تبدیل حبس به جزای نقدی

تبدیل حبس به جزای نقدی چه شرایطی دارد ؟ یکی از مهم ترین بخش هایی که در حقوق جزا مطرح می شود مبحث تبدیل حبس به جزای نقدی است. احتمالا شما نیز در زبان عامیانه با الفاظی همانند خریدن حبس آشنایی داشته باشید. این اصطلاح به همین مقوله اشاره دارد و در علم حقوق با عنوان جریمه نقدی بدل از حبس مطرح می شود. این قانون به امکان تبدیل حبس به جزای نقدی اشاره دارد که دارای منافع اجتماعی متعددی است و در موارد محدودی نیز قابلیت اجرایی پیدا می کند. در ادامه با وکلای فرنام داد همراه باشید…

مجازات های قابل تبدیل کدامند ؟

در قانون مجازات اسلامی با مجازات های خاصی با عنوان حدود، دیات، قصاص و مجازات های تعریزی روبرو هستیم که مجازات های تعزیری نیز شامل موارد مختلفی از جمله حبس تعزیری و جریمه نقدی است. در این میان هرگز نمی توان حکم به تخفیف، تشدید، تعلیق، عفو یا تبدیل حدود داد اما سایر مجازات ها این گونه نبوده و در برخی از موارد به حکم قانون و در برخی از موارد نیز به حکم قاضی، قابل تغییر هستند. برای تبدیل مجازات حبس به جزای نقدی نیز باید یکی از شرایط ذیل اثبات گردد:

• جرم ارتکابی، غیرعمدی باشد. در این موارد اگر حبس تعزیری کمتر از دو سال باشد قاضی موظف است حکم به تبدیل حبس به جزای نقدی بدهد و اگر بیش از دو سال بود در این زمینه می توان به صورت اختیاری تصمیم گیری کند. مشروط بر اینکه فرد دارای سوء پیشینه موثر نباشد.
• در جرائم عمدی و مجازات های مقرر نیز اگر میزان حبس تا سه ماه باشد قاضی موظف است حکم به تبدیل حبس نماید اما اگر میزان مجازات بیشتر از سه ماه و از شش ماه کمتر باشد در صورت عدم سوء پیشینه باز هم قاضی موظف به تبدیل مجازات است اما این اجبار برای مجازات های بالاتر از شش ماه وجود ندارد و قاضی می تواند به شخصه در این زمینه تصمیم گیری کند.

مجازات های جایگزین حبس

در قانون مجازات اسلامی به طور دقیق به مجازات های جایگزین حبس اشاره نشده است اما می توان آن ها را شامل موارد ذیل دانست:

• انجام فعالیت های آموزشی
• فعالیت در امور بهداشت و درمان
• فراگیری مهارت های فنی و حرفه ای
• انجام امور خدماتی
• انجام فعالیت های یدی و کارگری
• انجام امور کشاورزی و دامداری و فعالیت های مشابه
• جزای نقدی

نرخ تبدیل حبس به جزای نقدی

سوال دیگری که در این زمینه مطرح می شود این است که نحوه تبدیل حبس به جزای نقدی چیست و چگونه محاسبه می شود؟ در ابتدا باید به این نکته اشاره کنیم که مدت حبس از زمان قطعی شدن اجرای حکم در نظر گرفته می شود. اگر هم پیش از قطعی شدن اجرای حکم، محکوم علیه در بازداشت به سر ببرد این مدت هم به عنوان حبس در نظر گرفته می شود و از حکم نهایی کم می شود .

طبق قانون پیشین هر روز زندان معادل سیصد هزار ریال بوده است اما در قانون جدید این مبلغ تغییر کرده و به یک میلیون ریال تبدیل شده است. دقت کنید که مجازات نقدی بدل از حبس با مجازات نقدی بالاصاله متفاوت است. مجازات نقدی بالاصاله یکی از انواع مجازات است که در حکم نهایی قید می شود و اصولاً در اغلب مجازات ها به عنوان یک مجازات مستقل استفاده می شود. به عنوان مثال، مجازات کلاهبرداری یک الی سه سال حبس، جزای نقدی و عودت مال است.

ممنوعیت های تبدیل حبس به جزای نقدی

قاضی به هیچ وجه حق ندارد در مجازات های ذیل و جرائم مربوطه، رأی به تبدیل مجازات حبس به جزای نقدی و سایر موارد بدهد. این جرائم بر طبق قانون عبارتند از:

• بیش از یک فقره سابقه محکومیت قطعی به حبس از یک روز تا شش ماه یا جزای نقدی بیش از ده میلیون ریال یا شلاق تعزیری
• یک فقره سابقه محکومیت قطعی به حبس بیش از شش ماه یا حد یا قصاص یا پرداخت بیش از یک پنجم دیه
• اعمال مجازاتهای جایگزین حبس در مورد جرائم علیه امنیت داخلی یا خارجی کشور ممنوع است.
• تعدد جرائم عمدی که مجازات قانونی حداقل یکی از آنها بیش از شش ماه حبس باشد مانع از صدور حکم به مجازات جایگزین حبس است.