نکاتی درباره حجر و نحوه رفع آن

نکاتی درباره حجر و نحوه رفع آن با وکلای فرنام داد : در اصطلاح حقوقی حجر به معنی عدم اهلیت استیفا است و می‌توان در تعریف آن بگوییم حجر عبارت است از منع شخص به حکم قانون از این که بتواند امور خود را به طور مستقل و بدون دخالت دیگری اداره کند و شخصاً اعمال حقوقی انجام دهد . و نیز عدم توانایی قانونی شخص در اعمال و اجرای حق.

محجور کیست ؟

در قانون مدنی محجورین به سه دسته تقسیم می شوند:

• صغار
• افراد غیر رشید
• مجانین

صغیر و حجر

به کسی گفته می شود که نابالغ باشد به عبارت دیگر وصف صغر در برابر کبر که صفت شخص بالغ است قرار می‌گیرد. همچنین می‌توان کلمه صغر را در برابر بلوغ به کار برد.

در زبان عامیانه و نوشته های غیر حقوقی صغیر به کودک خردسال طفل و بچه می‌گویند . یکی از مباحث مهم حقوق مدنی در باب اشخاص و محجورین ، مبحث صغر است. صغیر در لغت به معنی کوچک است. و در اصطلاح فقهی و حقوقی به کسی اطلاق می‌شود که به سن بلوغ نرسیده و کبیر نشده است.

با توجه به مطالبی که بیان شد لازم است تا به اقسام صغیر اشاره‌ای داشته باشیم . صغیر به دو نوع غیر ممیز و ممیز تقسیم می شود .

صغیر غیر ممیز

شخص نابالغی است که دارای قوه درک و تمیز نیست زشت را از زیبا و سود را از زیان تشخیص نمی‌دهد. و نمی‌تواند اراده حقوقی داشته باشد.

صغیر ممیز

صغیری است که دارای قوه درک و تمیز نسبی است. با این که به سن بلوغ نرسیده ولی می تواند اراده حقوقی داشته باشد .
در برخی تعاریف صغیر غیر ممیز این چنین بیان شده است : صغیر غیر ممیز کسی است که فروش و خرید را نمی فهمد. یعنی نمی داند که فروش موجب سلب مالکیت و خرید سبب به دست آوردن آن است .

در فقه امامیه بعضی سن ۷ سالگی را برای تمیز ذکر کرده اند و کودک معمولاً پس از هفت سالگی صغیر ممیز به حساب می آید .

غیر رشید و حجر

به دسته دیگر از محجورین غیر رشید یا سفیه می گویند. واژه غیر رشید با سفیه مترادف است سفیه در لغت به معنای جاهل و احمق است. و در فقه و حقوق مدنی به کسی گفته می شود. که عادت او اسراف و تبذیر در خرج است و تصرفات مالی او عاقلانه نیست .

باید توجه داشت سفیه کسی است که معمولاً و غالباً تصرفات غیرعاقلانه دارد و اگر شخصی گه گاه در اموال خود غیرعاقلانه تصرف کند یا در معاملاتش به ندرت فریب بخورد غیر رشید محسوب نمی شود.

لازم به ذکر است که سفیه برخلاف صغیر و مجنون تنها اجازه اداره امور مالی خود را ندارد. و در دیگر موارد همانند سایر افراد است.

مجنون و حجر

دسته دیگر از محجورین مجانین هستند. مجنون کسی است. که قوه عقل و درک ندارد و به اختلال کامل قوای دماغی مبتلاست.
به عبارت دیگر مجنون مختل المشاعر است . همچنین جنون اقسامی دارد. که نقطه اشتراک بین آنها فساد عقل است .

مجنون و سفیه را نباید یکی پنداشت زیرا سفیه شخص عاقلی است. که نمی تواند امور مالی خود را اداره کند و به اختلال کامل قوای دماغی مبتلا نیست.

مجانین را به دو گروه : مجنون دائمی و مجنون ادواری تقسیم می کنند.

مجنون دائمی

دارای جنون مستمر و مداوم است.

مجنون ادواری

حالات متفاوت دارد گاهی در حال جنون و گاهی در حال سلامت و افاقه به سر می‌برد.

مجنون مانند سایر محجورین دارای مسئولیت مدنی است. و چنان که اشاره کردیم اصولاً حجر مربوط به اعمال حقوقی است. و افعال مادی زیان آور محجور را شامل نمی شود.

ماده ۱۲۱۶ قانون مدنی به مسئولیت مدنی مجنون در صورتی که باعث ضرر دیگری شود تصریح نموده .ئلازم به ذکر است این ماده مبتنی بر فقه اسلامی است.